Kontakt Lens Nasıl Takılır ve Nasıl Çıkarılır?

Kontakt lensler; miyopi, hipermetropi, astigmatizma ve presbiyopi gibi görme kusurlarının düzeltilmesinde kullanılan, doğrudan göz yüzeyine yerleşen optik ürünlerdir. Gözlük kullanmak istemeyen kişiler için geniş bir görüş alanı ve günlük yaşamda hareket özgürlüğü sağlayabilirler. Ancak lensin sağladığı konforu sürdürebilmek için doğru takma, çıkarma ve bakım alışkanlıkları geliştirmek gerekir.

Kontakt Lens Takmadan Önce Neler Yapılmalı?

Lens takma işlemine başlamadan önce temiz ve düzenli bir ortam hazırlayın. Özellikle ilk kullanımlarda aynanın karşısında, iyi aydınlatılmış ve lensi düşürdüğünüzde kolayca bulabileceğiniz bir yerde çalışmak işinizi kolaylaştırır.

İlk ve en önemli adım ellerinizi temizlemektir. Ellerinizi sabun ve suyla yıkadıktan sonra tüy bırakmayan temiz bir havlu veya uygun bir kurutma yöntemiyle tamamen kurulayın. Islak veya kirli parmaklarla lense dokunmayın.

Kontakt lensi kutusundan çıkarırken tırnaklarınızı kullanmak yerine parmak uçlarınızdan yararlanın. Uzun veya keskin tırnaklar lensin yüzeyini çizebilir ya da lensi yırtabilir.

Lensin üzerinde toz, kir, tüy veya başka bir parçacık görürseniz göze yerleştirmeden önce lens bakım ürününün kullanım talimatlarına göre temizleyin. Üreticinin önerdiği solüsyon dışında su, tükürük veya farklı sıvılar kullanmayın. FDA da kontakt lenslerin musluk, şişe, damıtılmış su, göl veya deniz suyuyla temasından kaçınılmasını öneriyor.

Kontakt Lens Doğru Yönde Nasıl Anlaşılır?

Lensin doğru yönde olması, özellikle yeni kullanıcılar için önemli bir ayrıntıdır. Lens parmağınızın üzerinde düzgün bir kase gibi duruyorsa genellikle doğru yöndedir.

Lensin kenarları dışarı doğru açılmış ve tabak gibi görünüyorsa lens ters dönmüş olabilir. Ters lens göze yerleştiğinde batma, hareket etme, sulanma veya rahatsızlık hissi oluşturabilir.

Kontrol sırasında şu noktalara dikkat edin:

• Lensi işaret parmağınızın ucuna yerleştirin.

• Kenarlarının içe doğru düzgün şekilde kıvrılıp kıvrılmadığını kontrol edin.

• Lensin yırtık, çatlak veya deformasyon içerip içermediğine bakın.

• Üzerinde kir veya yabancı cisim varsa göze takmayın.

• Lens hasarlıysa tekrar kullanmak yerine ürünün kullanım talimatına göre hareket edin.

Lensin yönünden emin değilseniz zorlayarak göze yerleştirmeyin. Birkaç saniye ayırıp lensin şeklini kontrol etmek, gözde oluşabilecek gereksiz tahrişi önlemeye yardımcı olur.

Kontakt Lens Nasıl Takılır?

Kontakt lens takarken ilk birkaç denemede gözünüzü kırpma isteği oluşması normaldir. Burada amaç gözü zorlamak değil, göz kapaklarını kontrollü şekilde açık tutarak lensi korneanın üzerine nazikçe yerleştirmektir.

Öncelikle lensi işaret parmağınızın ucuna alın. Aynaya bakarken aynı elinizin orta parmağıyla alt göz kapağınızı aşağı doğru çekin. Diğer elinizin parmaklarıyla üst göz kapağını kirpik hizasına yakın şekilde sabitleyin.

Gözünüzü kırpmadan doğrudan aynaya veya hafifçe yukarı doğru bakın. Lensi gözünüzün renkli bölümünün üzerine nazikçe yaklaştırın ve lensin göz yüzeyine temas etmesini sağlayın.

Lens yerleştikten sonra parmağınızı yavaşça çekin. Ardından göz kapaklarınızı kontrollü biçimde bırakın ve birkaç kez normal şekilde kırpın. Lens doğru şekilde oturduğunda görüşünüz genellikle kısa sürede netleşir ve belirgin bir yabancı cisim hissi oluşmaz.

İlk denemede lens gözün merkezine tam oturmayabilir. Böyle bir durumda panik yapmayın; gözünüzü birkaç kez yavaşça kırpın ve lensin kendi konumunu bulmasına izin verin. Belirgin batma veya ağrı devam ederse lensi çıkarıp kontrol edin.

Lens Takarken Konforu Artıran İpuçları

Kontakt lens kullanımında küçük alışkanlıklar günlük deneyimi ciddi şekilde değiştirebilir. Özellikle yeni başlayan kişiler aşağıdaki yöntemlerden yararlanabilir:

• Her zaman aynı lensi aynı gözden takmaya başlayın.

• Lens kabının üzerindeki sağ ve sol işaretlerini kontrol edin.

• Takma işlemini acele etmeden yapın.

• Aynayı yüzünüze çok uzak tutmayın.

• Lens yere düşerse doğrudan göze takmayın.

• Lensle temas etmeden önce ellerinizi mutlaka temizleyin.

• Lens takılıyken gözünüzü ovuşturmaktan kaçının.

• Yanınızda uygun numaralı yedek gözlük bulundurun.

Uzman İpucu: Yeni kullanıcılar genellikle lensi göze değdirmekten çekinir. Bu korkuyu azaltmanın en iyi yolu göz kapağını sabit tutmak ve lensi hızlıca bastırmak yerine kontrollü biçimde göze yaklaştırmaktır. Birkaç tekrar sonrasında el-göz koordinasyonu belirgin şekilde gelişir.

Kontakt Lens Nasıl Çıkarılır?

Lens çıkarma işlemi de takma kadar önemlidir. Özellikle gün sonunda gözlerde kuruluk veya yorgunluk varsa acele etmek yerine birkaç dakika dinlenmek işlemi kolaylaştırabilir.

Önce ellerinizi sabun ve suyla yıkayın ve tamamen kurulayın. Aynanın karşısına geçin ve başınızı hafifçe öne eğin. Alt göz kapağınızı orta parmağınızla aşağı doğru çekin.

Diğer elinizin işaret parmağını lensin üzerine nazikçe yerleştirin. Lensi gözün renkli bölümünden aşağıya, gözün beyaz kısmına doğru hafifçe kaydırın.

Lens beyaz bölüme geldikten sonra işaret parmağınız ile başparmağınız arasında nazikçe tutup çıkarın. Lensi tırnaklarınızla sıkıştırmayın ve göz yüzeyini çizmeye çalışacak hareketlerden kaçının.

Lens tek kullanımlıksa üreticinin belirttiği şekilde atın. Yeniden kullanılabilen bir lens kullanıyorsanız, göz uzmanınızın veya ürün üreticisinin önerdiği bakım ve dezenfeksiyon adımlarını uygulayın.

Lens Çıkarırken Zorlanıyorsanız Ne Yapmalısınız?

Lensin gözde sıkışmış gibi hissettirmesi özellikle göz kuruluğu yaşayan kişilerde ortaya çıkabilir. Böyle bir durumda lensi zorla çekmeye çalışmak yerine göz uzmanınızın önerdiği uygun kontakt lens ürünlerinden yararlanabilirsiniz.

Lensi tırnakla kazımaya, gözünüzü ovuşturmaya veya lensi çıkarmak için musluk suyu kullanmaya çalışmayın. Lens hareket etmiyorsa veya gözünüzde belirgin ağrı, kızarıklık ya da görme değişikliği varsa lensi zorlamadan bir göz sağlığı uzmanından yardım alın.

FDA, gözde kızarıklık, ağrı, görme değişikliği, aşırı sulanma, kaşıntı veya ışığa hassasiyet gibi belirtilerde lensin çıkarılmasını ve gecikmeden göz uzmanına başvurulmasını öneriyor.

Kontakt Lens Takma ve Çıkarma Özeti

İşlemDoğru UygulamaKaçınılması GerekenlerElleri hazırlamaElleri yıka ve tamamen kurutKirli veya ıslak parmaklarla lense dokunmaLens kontrolüYönünü, temizliğini ve bütünlüğünü kontrol etHasarlı lensi kullanmaLens takmaGöz kapaklarını sabitle ve lensi nazikçe yerleştirLensi göze zorla bastırmaLens çıkarmaLensi beyaz bölgeye kaydırıp parmak uçlarıyla alTırnakla lensi çekmeLens bakımıÖnerilen solüsyonu ve kullanım süresini takip etSu veya tükürük kullanmaUyku ve su temasıDoktorun önerdiği kullanım programına uyGünlük lenslerle uyuma, duşta veya yüzerken lens kullanma

Kontakt Lens Bakımı Neden Önemlidir?

Lensin göze doğru şekilde oturması tek başına yeterli değildir. Lens bakım ürünlerini doğru kullanmak, değiştirme zamanına uymak ve lens kabını temiz tutmak da göz sağlığının önemli parçalarıdır.

FDA, lens kabındaki eski solüsyonun üzerine yeni solüsyon eklenmesini, yani “top-off” yöntemini önermiyor. Her kullanım sonrasında eski solüsyonu atmak ve bakım ürününün kullanım talimatlarını takip etmek gerekir.

Kontakt lens kabı da bakım rutininin önemli bir parçasıdır. Kabı uygun şekilde temizleyip kurutun ve üreticinin veya göz uzmanınızın önerdiği aralıklarla yenileyin. FDA, lens kabının yaklaşık üç ayda bir değiştirilmesini öneren bakım tavsiyeleri yayımlıyor.

Kontakt Lensle Duş Alınır mı?

Kontakt lens kullanıcılarının en sık yaptığı hatalardan biri lensleri suyla temas ettirmektir. Musluk suyu, duş suyu, havuz, deniz ve sıcak su havuzu gibi ortamlarda bulunan mikroorganizmalar göz enfeksiyonu riskini artırabilir.

CDC ve FDA, kontakt lenslerle duş alma, yüzme ve sıcak su havuzuna girme konusunda dikkatli olunmasını öneriyor. Özellikle suyla temas ihtimali bulunan aktivitelerde lensleri çıkarmak, göz sağlığı açısından daha güvenli bir yaklaşım oluşturur.

Lensleri temizlemek veya ıslatmak için kesinlikle tükürük kullanmayın. Tükürük steril değildir ve lens yüzeyine mikroorganizma taşıyabilir. Aynı şekilde ev yapımı tuzlu su veya uygun olmayan göz damlaları da lens bakım solüsyonunun yerine geçmez.

Kontakt Lensle Uyunur mu?

Bu sorunun cevabı lensin türüne ve göz doktorunun belirlediği kullanım programına bağlıdır. Günlük kullanım için tasarlanan lensleri uyurken veya kısa süreli şekerleme yaparken gözünüzde bırakmayın.

Bazı özel lensler gece kullanımına uygun şekilde tasarlanabilir. Ancak böyle bir kullanım yalnızca göz uzmanının değerlendirmesi ve ürünün onaylanmış kullanım talimatları doğrultusunda gerçekleşmelidir. FDA, günlük kullanım lensleriyle uyumanın enfeksiyon veya tahriş riskini artırabileceğini belirtiyor.

Makyajdan Önce mi Sonra mı Lens Takılır?

Makyaj yapan kontakt lens kullanıcıları sıralamaya dikkat etmelidir. Genel olarak lensleri makyajdan önce takmak, makyaj kalıntılarının lense bulaşmasını azaltmaya yardımcı olur.

Gün sonunda ise önce lensleri çıkarın, ardından makyajınızı temizleyin. Özellikle maskara, eyeliner, far ve makyaj temizleyicilerinin lens yüzeyine temas etmesini mümkün olduğunca önleyin. FDA da kontakt lenslerin makyaj uygulamasından önce takılmasını ve makyaj temizliğinden önce çıkarılmasını öneriyor.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

Kontakt lens kullanırken bazı belirtileri normal kabul edip kullanıma devam etmek doğru değildir. Gözde belirgin kızarıklık, ağrı, yanma, ışığa hassasiyet, yoğun sulanma, akıntı veya görmede bulanıklık ortaya çıkarsa lensi hemen çıkarın.

Lens çıkarıldıktan sonra şikâyet devam ederse göz sağlığı uzmanına başvurun. Özellikle ani görme değişiklikleri ve şiddetli göz ağrısı gibi belirtiler hızlı değerlendirme gerektirir. Kontakt lens kaynaklı bazı enfeksiyonlar kısa sürede ciddi sorunlara yol açabilir.

Sık Yapılan Hatalar

Yeni ve deneyimli kullanıcıların bazı alışkanlıkları lens kullanım güvenliğini olumsuz etkileyebilir. En sık karşılaşılan hatalar şunlardır:

• Ellerini yıkamadan lense dokunmak.

• Lensi musluk suyuyla yıkamak.

• Lens kabındaki eski solüsyonun üzerine yeni solüsyon eklemek.

• Günlük kullanım lensiyle uyumak.

• Lensle yüzmek veya duş almak.

• Lensleri başka biriyle paylaşmak.

• Hasarlı veya yırtılmış lensi kullanmaya devam etmek.

• Lensleri önerilen süreden daha uzun kullanmak.

• Göz kızarıklığı veya ağrısı varken lens takmaya devam etmek.

• Lensleri tırnakla tutarak yüzeyine zarar vermek.

Bu hataların çoğu basit bir bakım rutiniyle önlenebilir. Düzenli göz kontrolleri ve kişiye özel lens kullanım programı da güvenli kullanımın temelini oluşturur. FDA, kontakt lens kullanıcılarının düzenli göz muayenelerini ve güncel reçeteyle lens kullanımını özellikle vurguluyor.

Kontakt Lens Kullanımında Profesyonel Tavsiyeler

Kontakt lens seçiminde yalnızca numaraya odaklanmayın. Lensin çapı, temel eğrisi, materyali, oksijen geçirgenliği, kullanım süresi ve gözyaşı yapısıyla uyumu da önem taşır.

Örneğin astigmatizma için kullanılan torik lensler, standart küresel lenslerden farklı bir tasarım gerektirir. Benzer şekilde kuru göz problemi yaşayan bir kişi için lens materyali ve kullanım süresi, başka bir kullanıcıya göre farklı değerlendirilebilir.

En iyi kontakt lens, yalnızca en net görüntüyü veren lens değildir; göz yapınıza, yaşam tarzınıza ve kullanım alışkanlıklarınıza uygun olan lenstir. Bu nedenle lens seçimini göz muayenesi ve profesyonel lens değerlendirmesi sonrasında yapmak daha doğru sonuç verir.

İlk Kez Kontakt Lens Kullanacaklar İçin Pratik Rutin

İlk günlerde takma ve çıkarma işlemi uzun sürebilir. Kendinizi rahat hissetmek için her gün aynı sırayı takip etmek, kısa sürede otomatik bir alışkanlık oluşturur.

Sabah ellerinizi temizleyin, lensi kutudan çıkarın ve yönünü kontrol edin. Lensi taktıktan sonra birkaç kez normal şekilde kırpın ve görüşünüzün netliğini kontrol edin.

Akşam lensi çıkarmadan önce yine ellerinizi yıkayın. Kullanılan lensin türüne göre tek kullanımlık lensi atın veya önerilen bakım solüsyonuyla temizleyip uygun şekilde saklayın.

Yanınızda yedek gözlük bulundurmak da iyi bir alışkanlıktır. FDA, kontakt lens kullanıcılarının lensle ilgili bir sorun yaşadığında gözlüğe geçebilmesi için yedek gözlük bulundurmasını tavsiye ediyor.